Przedawnienie roszczeń o odszkodowanie

 

Przedawnienie roszczeń z umowy ubezpieczenia, czyli jak długo mogę się ubiegać o odszkodowanie od ubezpieczyciela

Poniżej przedstawiamy Państwu podstawowe regulacje dotyczące przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia. Ze względu na skomplikowany charakter zagadnienia przedawnienia roszczeń zalecamy, aby w każdej indywidualnej sprawie zasięgnąć porady prawnika, gdyż szczególne przepisy mogą określać inne terminy przedawnienia roszczeń, w szczególności krótsze.

Należy także pamiętać, że nawet gdy upłynął termin przedawnienia nie oznacza to, iż roszczenie przestało istnieć. Roszczenie nadal istnieje i można go dochodzić od dłużnika. Dłużnik w takim przypadku może jednak bronić się, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. Jeśli jednak dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia i spełni świadczenie mimo upływu terminu przedawnienia, nawet nie mając świadomości, iż termin ten upłynął i mógłby skutecznie bronić się zarzutem przedawnienia, to nie może następnie żądać zwrotu spełnionego świadczenia.

Co do zasady roszczenie z umowy ubezpieczenia przedawnia się z upływem lat trzech (art. 819§1 kodeksu cywilnego). Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 kodeksu cywilnego). Jednakże w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla tego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania (art. 819§3 kodeksu cywilnego).

Większość roszczeń wynikłych z wypadków samochodowych, wypadków w rolnictwie, wypadków przy pracy etc. wynika z czynów niedozwolonych (deliktów), a tym samym najbardziej doniosłe znaczenie mają terminy przedawnienia roszczeń uregulowane w art. 442? kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 442?§1 roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym wystąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się dopiero od dnia, w którym poszkodowany nie tylko dowiedzieliśmy się o szkodzie, ale także i o osobie obowiązanej do jej naprawienia – tym samym termin przedawnienia nie rozpoczyna biegu jeśli poszkodowany dowiedział się o szkodzie, ale nie wie kto jest sprawcą szkody, przy czym zgodnie ze zdaniem drugim 442?§1 termin nie może być dłuższy niż dziesięć lat od zdarzenia wywołującego szkodę.

Jeśli jednak szkoda wynikła z przestępstwa, to roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (442?§2 kodeksu cywilnego).

W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może upłynąć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawy (442?§3 kodeksu cywilnego).

Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletniości (442?§4 kodeksu cywilnego).

Wcześniejsza regulacja, obowiązująca do 09.08.2007 r. przewidywała krótszy termin przedawnienia roszczenia za szkodę wynikłą z przestępstwa – tylko dziesięć lat od dnia popełnienia przestępstwa (art. 442§2 kodesku cywilnego). Nie przewidywała także specjalnego terminu przedawnienia roszczeń za szkody na osobie i roszczeń małoletniego za szkody na osobie. Nowa regulacja przewidująca nowe dłuższe terminy przedawnienia roszczeń weszła w życie w dniu 10.08.2007 r. Jeśli roszczenia z czynu niedozwolonego powstały przed dniem 10.08.2007 r. i według obowiązującego wówczas art. 442 kodeksu cywilnego roszczenia te nie uległy jeszcze wówczas (tj. do dnia 10.08.2007 r.) przedawnieniu, to mają do nich zastosowanie już nowe, dłuższe terminy przedawnienia z art. 442? kodeksu cywilnego (art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Dz.U. 2007 nr 80 poz. 538).

Bieg terminu przedawnienia roszczenia można przerwać poprzez podjęcie czynności wskazanych w art. 123 kodeksu cywilnego, ale zgodnie z art. 819§3 kodeksu cywilnego bieg przedawnienia roszczenia do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie wypłaty odszkodowania.